Ooievaars

crop_ooievaarzit_464c7f10-83ab-4f89-9ad3-24e23422ffb1Met weinig vogels heeft de mens zo’n sterke band als met de ooievaar. Het is dan ook de enige grote en opvallende vogelsoort, die al sinds mensenheugenis dorp, stad en veld met zijn aanwezigheid opfleurt, en bij voorkeur menselijke bouwsels als broedplaats verkiest.

Volksverhalen over de ooievaar, als brenger van geluk en nieuw leven, maken duidelijk dat het een graag geziene gast is. De oorspronkelijk in Nederland broedende ooievaars waren trekvogels, die van maart tot in september in ons land verbleven. Ze leefden vooral van muizen, regenwormen en grote insecten. De ooievaars uit het westen des lands overwinterden in de savanne van West-Afrika, die uit de noordelijke landsdelen vooral in Oostelijk Afrika, van Kenya tot in Zuid-Afrika. Midden jaren ’70 was de ooievaar zo goed als verdwenen uit Nederland. Voor Vogelbescherming Nederland was deze enorme afname de reden om in 1969 een reddingsprogramma te starten. En met succes. In 2000 broedden weer 396 paren in ons land. Vanuit de speciale ‘ooievaars-buitenstations’ weten ooievaars zich weer te redden en worden steeds minder afhankelijk van de buitenstations. De toekomst voor de ooievaar lijkt daarmee, althans voorlopig, veilig gesteld.

De ooievaar of uiver of eiber is een grote, witte vogel met zwarte vleugelranden en rode poten en snavel. Een ooievaar wordt ongeveer 1.30 m groot. De mannelijke ooievaar weegt ongeveer 4,5 kg, een vrouwelijke ooievaar ongeveer 3,5 kg. Een ooievaar wordt gemiddeld 30 jaar oud.

ooievaarzit1Foerageer- en broedbiotoop: Het voedsel, dat bestaat uit  wormen,  muizen, mollen en insecten, wordt vooral gezocht in weilanden en hooilanden. Hoe gevariëerder deze weilanden, hoe meer prooidieren er te vinden zijn, en dus hoe geschikter het gebied is voor de ooievaar.

Als twee ooievaars op hun nest zitten, verklaren ze  elkaar hun “liefde” met spectaculair snavelgeklepper. En wie naar het broedende koppel kijkt zou denken dat beide partners elkaar al jaren kennen. Ze broeden nu ook samen en gaan omstebeurt van het nest om te eten, maar schijn bedriegt. De trouw die aan ooievaars wordt toedicht, bestaat niet. Toch komt het veel voor dat partners jaren achter elkaar een paartje vormen.  Dit heeft  te maken met de sterke binding die ooievaars met hun nestplaats hebben, dus als een van de twee niet terugkomt op het nest, zoeken ze gewoon een nieuwe partner. Een ooievaar is vruchtbaar vanaf het derde levensjaar. (opmerking: de meningen lopen uiteen over bovenstaande, trouw aan elkaar, of trouw aan het nest). Hoe het ook is, ze zijn trouw aan Droonessa.

crop_ooievaarszit2_0eaf6afd-f8e2-4e65-8fc0-e2529e57cf32Oorspronkelijk broedden ooievaars in bomen in natte gebieden, maar deze broedplaatsen hebben ze al zeer lang geleden verruild voor menselijke bebouwing en broedgelegenheid op palen.

De eieren zijn helemaal wit, vrij dof en iets groter dan een kippenei. Nadat de eerste twee eieren zijn gelegd, begint het broeden. Dit duurt minimaal 32 dagen, daarbij broeden het mannetje en vrouwtje om de beurt. Het nest is dus nooit onbeschermd en beide ouders hebben voldoende tijd om zelf voedsel te zoeken.

Na 34 dagen komt het eerste ei uit. Aan de stompe zijde van het ei pikt het jong met zijn(scherpe, harde) eitand, aan de voorboven zijde van de snavel, een gat in het ei. met behulp van zijn poten duwt het jong zich verder uit het ei. Hij weegt tussen de 40 en 90 gram en heeft enkel donsveren. De ouders voeren hun jongen met regenwormen, kevers, sprinkhanen en andere insecten, die ze vangen in het weiland in de omgeving. Een van de ouders blijft gedurende de eerste weken constant op het nest terwijl de andere voedsel zoekt. Als de jongen vier of vijf weken oud zijn en meer voedsel nodig hebben gaan de ouders gelijktijdig voedsel halen.

crop_ooievaarszit3_7166153e-04fb-46c9-b1dd-cc93d181912e

De jongen zijn ‘vliegvlug’ als ze tussen de 60 en 80 dagen oud zijn. Hun donsveren hebben ze dan ingewisseld voor een mooi zwart wit  veren kleed. De veren worden met grote zorg behandeld met vet afkomstig van een klier op de stuit van de vogel. Wanneer de jongen eenmaal kunnen vliegen willen ze naar Afrika. Meestal vertrekken de jongen ongeveer een week voordat de ouders aan hun lange trektocht beginnen. Grote groepen jonge ooievaars verzamelen zich om samen op trek te gaan. Als je hier klikt dan krijg je een mooi filmpje over de trek te zien.

 

Wist je dit?

Ooievaars een sterkere drang hebben naar hun nestplaats terug te keren dan naar hun partner?

Enkele dagen, maar soms ook enkele weken na het paren het vrouwtje  tussen de 3 a 5 eieren legt? En soms zes?

Het broeden begint na het leggen van het tweede ei?

Zowel het mannetje als het vrouwtje bij toerbeurt broeden?

Na ongeveer 32 dagen het eerste ei uitkomt?

De ouders het voedsel voor hun kroost in het nest uitbraken, waarna de jongen het lekkers eruit mogen halen?

De ouders dagelijks ongeveer 4 kilo voedsel bij elkaar moeten zoeken om hun jongen te kunnen voeden?

Dit gemiddeld zo’n 250 kilo per broedseizoen is?

Na circa 10 weken de jongen hun eerste vlieg oefeningen doen en circa 2 weken hierna het nest verlaten?

De trekrichting aangeboren is en ze feilloos de weg naar Afrika weten te vinden zonder begeleiding van de volwassen vogels?

ooievaars-blijven-slachtoffer-van-misverstanden

 

11223338_10153063023842555_2397897156071353517_o